Η κωνοειδής εκτομή τραχήλου είναι μια μικρή επεμβατική πράξη κατά την οποία αφαιρείται ένα τμήμα του τραχήλου σε σχήμα «κώνου», συνήθως από τη ζώνη μετάπτωσης όπου εμφανίζονται οι περισσότερες αλλοιώσεις που σχετίζονται με HPV. Γίνεται όταν το τεστ Παπανικολάου, η κολποσκόπηση ή οι βιοψίες δείξουν μέτριες έως σοβαρές προκαρκινικές αλλοιώσεις (π.χ. CIN2–CIN3/HSIL ή αδενικές αλλοιώσεις όπως AIS) ή όταν η κολποσκόπηση δεν επιτρέπει ασφαλή εκτίμηση της έκτασης της βλάβης. Ο στόχος είναι διπλός: να αφαιρεθεί πλήρως η ύποπτη περιοχή (θεραπευτικά) και να εξεταστεί ο ιστός από παθολογοανατόμο ώστε να επιβεβαιωθεί η διάγνωση και να αποκλειστεί διηθητικός καρκίνος (διαγνωστικά).
Η πιο συχνή τεχνική είναι η LEEP/LLETZ, δηλαδή εκτομή με ηλεκτροχειρουργική αγκύλη διαθερμίας. Η διαδικασία διαρκεί λίγα λεπτά, γίνεται σε γυναικολογική θέση με κολποδιαστολέα και συνήθως με τοπική αναισθησία, ενώ σε ειδικές περιπτώσεις μπορεί να γίνει με μέθη ή γενική αναισθησία. Με καθοδήγηση από κολποσκόπηση επιλέγεται το κατάλληλο μέγεθος αγκύλης και αφαιρείται ο ιστός, με καυτηριασμό για αιμόσταση. Σε ορισμένες περιπτώσεις συμπληρώνεται με απόξεση/λήψη δείγματος από τον ενδοτραχηλικό σωλήνα για πληρέστερο έλεγχο. Η επέμβαση καλό είναι να αποφεύγεται κατά τη διάρκεια της περιόδου.
Οι άμεσες επιπλοκές είναι σχετικά σπάνιες και αφορούν κυρίως αιμορραγία τις πρώτες ημέρες ή εβδομάδες, και λοίμωξη. Πιο σπάνια μπορεί να εμφανιστεί στένωση του τραχηλικού στομίου, που ενίοτε δυσκολεύει τη ροή της περιόδου. Μακροπρόθεσμα, η κωνοειδής εκτομή μπορεί να αυξήσει ελαφρά τον κίνδυνο πρόωρου τοκετού ή γέννησης νεογνού χαμηλού βάρους σε μελλοντική κύηση, ιδιαίτερα όταν έχει αφαιρεθεί μεγαλύτερο τμήμα τραχηλικού ιστού ή όταν χρειαστούν επαναληπτικές εκτομές.
Μετά την επέμβαση είναι συχνές οι ήπιες κράμπες χαμηλά στην κοιλιά και η μικρή κολπική αιμόρροια ή καφέ/σκούρες εκκρίσεις λόγω των υλικών αιμόστασης. Μέχρι να ολοκληρωθεί η επούλωση, συστήνεται για λίγες εβδομάδες αποφυγή σεξουαλικής επαφής, ταμπόν, κολπικών πλύσεων/κολπικών σκευασμάτων και παραμονής σε νερό (μπάνιο, πισίνα, θάλασσα). Επικοινωνία με τον γιατρό χρειάζεται άμεσα αν παρουσιαστεί έντονη ή παρατεταμένη αιμορραγία, πυρετός, δύσοσμες εκκρίσεις ή έντονος πόνος. Η παρακολούθηση μετά την κωνοειδή εκτομή είναι σημαντική, ώστε να επιβεβαιωθεί η πλήρης αφαίρεση της βλάβης και να μειωθεί ο κίνδυνος υποτροπής.